Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego (SITPNiG) jest kontynuatorem polskich naftowych organizacji technicznych działających już od II połowy XIX w. na ziemiach polskich: Krajowego Towarzystwa Naukowego (Lwów 1877-1939), Związku Polskich Techników Wiertniczych i Naftowych (Borysław 1904-1939) oraz Stowarzyszenia Polskich Inżynierów Przemysłu Naftowego (Borysław 1926-1939).

SITPNiG zostało zawiązane 8 marca 1946 r. w Krakowie pod nazwą: Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Paliw Płynnych (SITPPP). Swą dzisiejszą nazwę nosi od 1981 r.

Pilski Oddział Stowarzyszenia został założony pod koniec 1956 r., w kilka miesięcy po rozpoczęciu działalności przez pilską NAFTĘ. Na początku liczył on 80 inżynierów i techników, a podstawowa działalność skupiała się na podnoszeniu kultury, etyki i kwalifikacji zawodowych oraz rozwijaniu postępu technicznego. Od początku swej działalności Oddział prowadził szeroką akcję szkoleniową głównie w oparciu o odczyty i prelekcje wygłaszane przez kolegów odbywających staże i praktyki zagraniczne oraz przez naukowców z wyższych uczelni.

Bardzo rozbudowaną formą było prowadzenie rzeczoznawstwa technicznego i wydawanie opinii technicznych. W tym też zakresie rozwinęła się różnorodna współpraca między pilskimi inżynierami, a naukowcami wydziałów geologiczno-poszukiwawczego i wiertniczo-naftowego AGH.

W pilskim środowisku inżynierskim w latach 60-tych i 70-tych bardzo ożywione było współzawodnictwo w zakresie pomysłów racjonalizatorskich związanych z wykonywaną pracą i łączący się z nim proces wdrożeń naukowo-technicznych. Ponadto wielu członków Oddziału zdobyło uprawnienia rzeczoznawców SITPNiG.

W tym okresie bardzo dużą rolę odgrywała współpraca z zagranicznymi stowarzyszeniami branżowymi w Jugosławii, Czechosłowacji i na Węgrzech. Jej podstawą były wzajemne wyjazdy na wybrane obiekty techniczne i związane z tym seminaria.

Wszystkie te formy działalności służyły szerzeniu wiedzy i kultury technicznej oraz popularyzacji w naftowej społeczności zagadnień szeroko rozumianej nauki i techniki. Również rozwój życia koleżeńskiego i towarzyskiego w istotny sposób kształtowały działalność pilskiego Oddziału, który w latach 70-tych i początku lat 80-tych oprócz pilan zrzeszał geofizyków z Torunia jak też geologów i wiertników z Zielonej Góry.

Nie można tu pominąć inspirującej roli Stowarzyszenia w powołaniu w Pile w 1977r. oddziału zamiejscowego (punktu konsultacyjnego) Akademii Górniczo-Hutniczej, działającego z przerwami do końca lat 90-tych. Dla pracujących w NAFCIE absolwentów Technikum Naftowego była to niepowtarzalna okazja odbycia wyższych studiów z zakresu wiertnictwa i kopalnictwa otworowego bez kilkuletniej przerwy w pracy zawodowej.

Pod koniec lat 70-tych, gdy do NAFTY napłynęła kolejna grupa absolwentów AGH, Tadeusz Wolnowski zaproponował „przeszczepić” na pilski grunt barbórkowe „spotkania gwarków”. Pierwsza karczma piwna w pilskiej NAFCIE odbyła się na Barbórkę 1978r. Historycznie pierwszym lisem-majorem i równocześnie prezesem karczmy był właśnie Tadeusz Wolnowski, a kontrapunktami Stanisław Wais (tablica wyższa) i Ryszard Chylarecki (tablica niższa).

Od samego początku tej kultywującej zawodowe tradycje imprezy, przyjęcie młodych fuksów w poczet braci górniczej poprzez symboliczny „skok przez skórę” stanowi centralny punkt programu. Przez długi czas fuksami byli uczniowie Zespołu Szkół im. St. Staszica, ślubując „być wiernym tradycjom stanu górniczego”.

Z przerwami, spotkania te trwają po dziś dzień, a nowego impetu nabrały w połowie lat 90-tych pod niezawodną ręką Jurka Skibickiego jako głównego animatora imprezy. Z czasem całość imprez barbórkowych zaczęła odbywać się wspólnie pod egidą Zarządu NAFTY i Oddziału Stowarzyszenia, a wkraczające równouprawnienie zaowocowało pojawieniem się „babskiego combra”, jako przeciwwagi dla męskiej karczmy.

Ważnym elementem w działalności pilskiego Oddziału jest współpraca ze środowiskiem pilskiej „Naftówki” czyli Zespołu Szkół im. St. Staszica. Oprócz tradycyjnych form współpracy – w latach 90-tych narodziła się idea wspólnych seminariów popularno-naukowych organizowanych dla uczniów starszych klas i nauczycieli pod patronatem SITPNiG. Pomysł wyszedł od nauczycieli – członków Stowarzyszenia z Jadwigą Idą na czele. Te cykliczne imprezy odbywane w murach szkoły poświęcone były m.in. roli paliw ekologicznych w bilansie energetycznym Polski, metodom monitorowania i automatyzacji procesu wydobycia i przesyłu gazu, roli podziemnych magazynów gazu w gospodarce, roli energii geotermalnej w minimalizacji zagrożeń środowiska naturalnego.

Prelegentami i wykładowcami byli zarówno inżynierowie z pilskiej NAFTY, ZZGNiG Zielona Góra, WOZG Poznań jak i profesorowie Akademii Górniczo-Hutniczej, Politechniki Poznańskiej, Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, Politechniki Gdańskiej, bydgoskiej ART.

Jedną z najważniejszych form działalności pilskiego Oddziału Stowarzyszenia była promocja i upowszechnienie osiągnięć zawodowych i naukowo-technicznych pilskich wiertników i geologów naftowych. Celowi temu służyły przede wszystkim liczne konferencje naukowo-techniczne, seminaria, targi i wystawy. Działalność ta na trwałe zapisała się w historii pilskiego środowiska naftowego, a jej dokumentacja znajduje się w zakładce „Konferencje” na stronie głównej.

Jednym ze znaczących aspektów działalności całego Stowarzyszenia jest stałe zapoznawanie się z dorobkiem krajowej myśli naukowej i inżynierskiej. Już na początku lat 90-tych poznawaliśmy wiercenia morskie na platformie wiertniczej Petrobalticu, a w latach 2000-2007 członkowie pilskiego Oddziału odwiedzili PMG w Mogilnie i w Wierzchowicach, kopalnie soli w Inowrocławiu, kopalnie gazu w Kościanie oraz na złożu B-M-B, zakład odzyskiwania helu w Odolanowie, kopalnie starego zagłębia naftowego w rejonie Sanoka i Krosna (wraz ze skansenem naftowym w Bóbrce), elektrociepłownię w Gorzowie (zasilaną gazem ziemnym), kopalnię węgla brunatnego w Bełchatowie, Rafinerię Gdańską i Stocznię Gdańską oraz instalację geotermalną na Podhalu. We wszystkich tych obiektach byli oprowadzani i informowani przez kolegów z siostrzanych organizacji inżynierskich. Równocześnie poznali m.in. piękno Trójmiasta, pętli bieszczadzkiej, Podkarpacia, Lublina i Roztocza, Podtatrza i Zakopanego.

Nowa rzeczywistość polityczo-gospodarcza na przełomie lat 80-tych i 90-tych oraz bardzo duże zainteresowanie kulturą europejską, ukierunkowało działalność stowarzyszeń naukowo-technicznych na poznawanie europejskiego dziedzictwa w sferze kultury, nauki i techniki. Również SITPNiG w sposób naturalny włączyło się w propagowanie w społeczeństwie pilskim idei wspólnoty europejskiej, wspólnego dziedzictwa i wspólnych celów w jednoczącej się Europie.

Zapoczątkowane na początku lat 90-tych wyjazdy techniczno-turystyczne do krajów europejskich (będące kontynuacją wyjazdów z lat 70-tych do Budapesztu, Moskwy, Lipska) są doskonałym przykładem wkładu pilskiego środowiska naftowego w popularyzację idei powrotu Polski do europejskiej wspólnoty narodów. Byliśmy we Włoszech, Paryżu i dolinie Loary, w Londynie, Prowansji (z Lazurowym Wybrzeżem), Pradze i Wiedniu, zwiedziliśmy fiordy Norwegii, Litwę i Łotwę, Grecję, Andaluzję, Sycylię, Saint Petersburg, a nawet Egipt. Jednocześnie w 1993r. zapoznaliśmy się z wierceniem najgłębszego w Europie otworu realizowanego w płn. Bawarii w ramach programu KTB (końcowa głębokość 9101m), gdzie zastosowano najnowsze technologie i sprzęt wiertniczy. Ten ostatni poznawaliśmy również w trakcie wyjazdów techniczno-studyjnych do Holandii (nowoczesne systemy oczyszczania i recyklingu płuczki, pełna automatyzacja urządzenia wiertniczego typu kompakt ).

Stowarzyszenie ma spory wkład w systematyczny proces szkolenia pracowników NAFTY. Istniejący od 1980r. przy naszym Oddziale pilski Wydział Szkolenia Krakowskiego Ośrodka Szkolenia i Doskonalenia Kadr SITPNiG uzyskał w 2002r. decyzję Okręgowego Urzędu Górniczego w Krakowie stwierdzającą spełnianie warunków do prowadzenia szkoleń pracowników zakładów górniczych, co pozwala Oddziałowi na prowadzenie szkoleń zawodowych i związanych z BHP dla różnych zakładów pracy.

Również nie do przecenienia jest rola Oddziału przy opracowaniu i wdrażaniu w NAFCIE zintegrowanego systemu zarządzania jakością i środowiskiem jak też zakładowego dokumentu bezpieczeństwa.

W 2005r. na apel senatora Tadeusza Rzemykowskiego (też członka Stowarzyszenia) zorganizowana została w Senacie RP wystawa poświęcona wielkiemu pilaninowi – Stanisławowi Staszicowi, w 250 rocznicę jego urodzin. Pilska NAFTA wspólnie ze Stowarzyszeniem na wystawie tej pokazały wkład pilskiego środowiska naftowego we współczesną realizację staszicowskiego motta „być Narodowi użytecznym” poprzez prezentację 50-letniego dorobku NAFTY.

Była to jedna z najlepszych form promocji zarówno Piły i pilskiej NAFTY jak i problemów całego polskiego górnictwa naftowego.

Jedną ze statutowych form działalności SITPNiG jest integracja środowiska zawodowego. Forma ta nabrała szczególnego znaczenia, gdy w wyniku procesów restrukturyzacji całej branży również w pilskiej NAFCIE doszło do wydzieleń i przekształceń organizacyjnych. I dlatego organizowane co roku wiosenne pikniki integracyjne czy spotkania noworoczne również pełnią istotną rolę w utrzymaniu zawodowych więzów i przyjaźni w obrębie naszego pilskiego środowiska geologów naftowych, wiertników i gazowników.

Jak z całości tekstu wynika – rola, charakter i znaczenie SITPNiG zmieniały się wraz z otoczeniem zewnętrznym naftowego środowiska. Świadczy to o żywotności organizacji, o autentycznym zapotrzebowaniu na jej działalność, na potrzebę ciągłych, mądrych, wyprzedzających zmian co do form i charakteru aktywności.


Gratulacje JM Dziekana Wydziału Wiertnictwa, Nafty i Gazu AGH w Krakowie

Należałoby nadmienić, że w ciągu minionych 50 lat pracami Pilskiego Oddziału SITPNiG kierowali prezesi: Kazimierz Rutka, Tadeusz Bednarczyk, Kazimierz Świątkowski, Jerzy Skibicki i od 2000r. Ryszard Chylarecki.

Podsumowaniem półwiecza działalności Pilskiego Oddziału SITPNIG jest przygotowana przez liczne grona autorów publikacja, obejmująca najważniejsze przejawy aktywności członków Stowarzyszenia w środowisku pilskich wiertników i geologów naftowych. Jest ona zarazem doskonałą dokumentacją bogatej działalności naftowej społeczności na tle Piły i całego polskiego środowiska górnictwa naftowego.

Prezes Oddziału Ryszard Chylarecki